beeld: Dick Vos

In 2002 werd Henk Haalboom aangehouden en in 2004 schuldig bevonden aan de moord op Pim Overzier. Ook na zijn vrijlating blijft hij, samen met zijn partner Justine Mol, zich inzetten voor zijn eerherstel. 

We gaan bij Henk en Justine op de koffie om meer te weten te komen over Henk, zijn ervaringen en zijn gedachten voor de toekomst. Hoe het is om beschuldigd, veroordeeld en gestraft te worden wegens moord op een man, terwijl steeds duidelijker wordt dat die man zeer waarschijnlijk een natuurlijke dood stierf. 

Zowel Henk als Justine komen over als lieve, zachtaardige mensen. Ondanks het zware onderwerp is het te merken dat ze hun ervaringen vaker hebben gedeeld en er veel over hebben gesproken. Justine schreef zelfs een boek, “Voorbij Schuld en Onschuld” , hoe zij zich staande hebben gehouden in de jaren dat Henk in de gevangenis zat. Het raakt Henk en Justine nog steeds. Henk heeft zijn straf uitgezeten, maar heeft nog geen erkenning gekregen voor zijn onschuld. 

Henk Haalboom.
Henk Haalboom. © Frans Paalman

Advocaat Geert-Jan Knoops gelooft in Henk’s onschuld en wil dat de zaak heropend wordt. De advocaat-generaal van de Hoge Raad zag echter onvoldoende reden om nader onderzoek te doen voor een herzieningsverzoek. Knoops zei onlangs in een interview dat hij nu rechtstreeks een herzieningsverzoek zal indienen bij ons hoogste rechtscollege, “de Hoge Raad”, om de veroordeling in deze moordzaak ongedaan te maken.

De man die vermoord verklaard werd 

Pim Overzier was een chemisch analist in het ziekenhuis De Gelderse Vallei in Ede. Hij was 36 jaar en kwam uit Apeldoorn. Hij was alleenstaand en zijn hobby’s waren tennissen en squashen. Daarnaast bezocht hij geregeld een goktent genaamd “Number One” met steeds dezelfde man. Nog steeds is niet uitgezocht wie die man was. Volgens de officier van justitie was Pim een man zonder problemen. De werkelijkheid bleek anders. Jacob Vis, schrijver van het boek “Het rijk van de bok”, deed onderzoek naar de psychische, sociale en werkproblemen van Pim Overzier. Jacob Vis wijst op de verklaringen van bekenden. Die verklaarden dat Pim enkele jaren voor zijn overlijden plotseling in coma raakte tijdens een vakantie. Sindsdien had hij concentratieproblemen en kon minder dingen tegelijk doen, aldus zijn zus. Collega R. sloot niet uit dat Pim de hand aan zichzelf zou hebben geslagen, bijvoorbeeld na een mislukte date. Zij verklaarde dat Pim overstuur was als een poging om een relatie te krijgen op niets uitliep. Hij meldde zich dan ziek. Pim had al veel blauwtjes gelopen.

Tot een relatie met een vrouw kwam het nooit. De maatschappelijk werkster van het ziekenhuis, Patricia, verklaarde dat Pim tegen problemen op zijn werk aanliep waardoor hij sterk geïrriteerd raakte.

Een collega van Pim wilde hem aan haar vriendin Rianne koppelen. Rianne was een vrouw met wie Henk al jaren lang contact had. Pim was op de hoogte van die koppelingspoging, maar Rianne wist van niets.

Opmerkelijk genoeg zou Pim uit eigen beweging aan Rianne een brief of kaart hebben gestuurd. Uit getuigenverklaringen bleek dat Pim vrienden verteld had dat hij op maandagavond 3 december 2001 gebeld werd door een datingbureau. Het telefoontje werd gepleegd vanuit een telefooncel in Ede. De ‘date’ zou de volgende avond plaatsvinden om 18.00 uur. De avond zou compleet verzorgd worden. Pim vermoedde dat zijn blind date de door zijn collega genoemde Rianne zou zijn. Met één telefoontje van hem naar zijn collega en koppelaar had Pim geweten of het inderdaad wel om Rianne zou gaan. Deze collega had hem kunnen vertellen dat Rianne op dinsdagavond moest werken en dat zij beslist niet zijn date kon zijn. Waarom belde Pim haar niet?

Op dinsdag 4 december 2001 raakte hij vermist, nadat hij kennelijk was ingegaan op de uitnodiging voor deze blind date. Volgens een getuige die kort voor zijn vermissing met hem sprak, stond Pim die dag niet met beide benen op de grond. Al die getuigenverklaringen kwamen in de rechtszittingen niet aan bod.

attach_video_sbs6_hartvannederlandlateeditie_S00E2015052302_150523224418009458-still
Krantenartikel vermissing Pim Overzier

Wat zou Henks motief zijn?

De rechters meenden dat Henk jaloers moet zijn geworden zijn toen Pim contact zocht met zijn vriendin Rianne. Getuigen vertellen dat Henk geen jaloers type is. Ook zijn twee ex-echtgenoten verklaarden dat. Rianne verklaarde destijds dat zij Pim niet kende en geen contact met hem had. Zij voegde er aan toe dat zij niet toe was aan een eventueel contact met Pim. Dat had ze hem ook laten weten als zij een brief van hem zou hebben ontvangen. Die brief was er niet. Zij twijfelde over een eventueel aan haar verzonden brief omdat zij dat onlogisch vond. Tijdens haar verhoren door de politie sprak zij uit dat zij het afgelopen jaar enkele keren aan Henk had voorgesteld om te gaan samenwonen. Het contact tussen Henk en Rianne kan volgens hem het beste getypeerd worden als een vader dochter contact. Het leeftijdsverschil van 22 jaar en het ongelijkwaardige contact weerhield Henk ervan een relatie met haar aan te gaan. Henk had inmiddels via een contactadvertentie contact met een andere vrouw gekregen. Rianne was daarvan op de hoogte. Bij het Gerechtshof verklaard zij: “Henk was niet jaloers. Hij zei altijd dat hij hoopte dat ik heel gelukkig zou worden met een andere man. Hij wenste mij het beste toe met een andere man.” 

Verdachte omstandigheden

Henk vertelt ons dat er bij hem was ingebroken kort voor de verdwijning van Pim. Zijn autosleutels, kentekenbewijs en paspoort waren hierbij verdwenen. Er werd later een aanrijding veroorzaakt met zijn auto. Daar was Henk niet bij. De gebeurtenissen maakten hem erg ongerust. Hij schakelde de politie in. In plaats van hem te helpen, nam de politie zijn auto in beslag. Daardoor raakte Henk in paniek, want waar was hij ongemerkt bij betrokken geraakt?

Op zondag 27 januari 2002 hield de politie Henk (destijds 57 jaar) aan. Henk blikt terug op zijn aanhouding. “Ik was totaal uitgeput en werd met mijn handen op de rug naar het politiebureau getransporteerd. Ik kwam in een cel die dag en nacht verlicht was. Ik was verdachte, maar had het gevoel dat ik al veroordeeld was voor moord op Pim Overzier. De druk van de verhoren kon ik niet aan. Het is zo’n heftige ervaring. Er was weinig inlevingsvermogen, alles ging uit van wantrouwen. Zo is het systeem.”

Is Henk veroordeeld voor een verzonnen moord? 

Nadat Pim Overzier was gevonden, kon de patholoog-anatoom van het NFI (het Nederlands Forensisch Instituut) geen doodsoorzaak vinden. Het lichaam van Pim bleek namelijk geen spoor van geweld te vertonen, niet uitwendig en niet inwendig.

Toch veroordeelde het Gerechtshof Henk tot 20 jaar voor de moord op Pim Overzier. De rechters waren ervan overtuigd dat Henk Pim door middel van verstikking of verwurging, of door hem levend te begraven, vermoord had. Henk heeft hiervoor uiteindelijk ruim 12 jaar gevangen gezeten. 

Het is opmerkelijk dat de patholoog-anatoom geen spoor van deze vormen van verstikking heeft aangetroffen. De rechters verzonnen deze doodsoorzaken zonder een spoor van bewijs.

Beelden van het gerechtelijk onderzoek naar de dood van Apeldoorner Pim Overzier in 2002 bij het Abbertsbos nabij Dronten.
Beeld van het gerechtelijk onderzoek naar de dood van Apeldoorner Pim Overzier in 2002 bij het Abbertsbos nabij Dronten. © archief Optima Foto

Nieuwe onderzoeken naar de doodsoorzaak

In de loop der jaren zijn er verschillende feiten naar boven gekomen die in de richting van een natuurlijk overlijden wijzen. Daarmee zou Henks onschuld duidelijk worden.

Uit onderzoeken aan zijn bewaarde hart in het VUmc, 9 jaar na zijn overlijden, is namelijk gebleken dat Pim Overzier leed aan een ernstige hartkwaal. De aderen van zijn hart bleken maar liefst voor 75% dicht te zitten. Bovendien bleek uit een onderzoek door genetica dr. Van Langen van het AMC dat Pim leed aan een genetische hartafwijking, waarbij iemand onder stressvolle omstandigheden kan overlijden. 

‘Deskundigen die deze zaak hebben onderzocht komen allemaal tot dezelfde conclusie, namelijk dat een natuurlijke dood de meest waarschijnlijke oorzaak is’, aldus Henks advocaat Knoops in de Volkskrant. 

Henk’s fysieke gesteldheid

Henk’s gezondheid laat te wensen over. Na een hartinfarct in 1996 werd hij afgekeurd en stopte hij met werken. Advocaat Knoops heeft onderzoek laten doen naar Henk’s fysieke capaciteiten. Er zijn geen wapens gebruikt, wat betekent dat Henk in staat moet zijn geweest om een man te overweldigen en te verstikken die 20 jaar jonger was, bijna een kop groter en een stuk zwaarder. 

Professor Backx onderzocht Henk in het UMC en oordeelde dat Henk fysiek niet in staat kan zijn geweest Pim Overzier te overweldigen, te verstikken, te dragen en te begraven. Een onderzoek op Papendal, waar Henk werd getest of hij misschien over verborgen gevechtssportvaardigheden beschikte, maakte duidelijk hij op dat gebied geen enkele vaardigheid bezat. 

Henk Haalboom
Henk Haalboom

Een anonieme brief maakte veel duidelijk

Een belangrijk aspect is de anonieme e-mail, geschreven aan de advocaat van Henk na de verdwijning van Pim. In deze e-mail wordt gesuggereerd dat Pim homoseksueel was, maar dit verborgen hield. Daarnaast kwam het onderwerp van chantage op homo-ontmoetingsplaatsen aan bod in de mail. In een andere anonieme brief staat “Ik schat dat ik Pim zag een dag of 8 of 10 voor 4 december. Toen was hij heel opgewonden omdat een jonge meid tegen hem opgebotst was. Ze had gezegd ‘ik val op oudere mannen’. Ze was grappig vond Pim. Hij zei dat alles veranderen zou als hij een vaste relatie had. Maar hij had toch hetzelfde probleem als ik. Hij dacht ook dat zijn gevoel over zou gaan als hij een vaste relatie had. Niemand mocht van mij weten ervan en dat was bij hem ook zo.” Tot zover het citaat. Pim werd gevonden in de nabijheid van een homo-ontmoetingsplaats. Uit anonieme brieven blijkt dat Pim ook op een dergelijke plek overleed. Hij is vervolgens begraven, omdat (zo staat het in een brief) “men hem daar niet zomaar wilde laten liggen”.

INTERVIEW

Had je destijds hoop op een goede afloop? 

Ik had altijd wel de hoop dat de politie en de rechters uiteindelijk zouden zien dat ik van goede wil was en niet verantwoordelijk voor Pims overlijden. Ik had zelf ook allemaal vragen en ik wilde meewerken om uit te zoeken wat er gebeurd was. Die man was op dat moment vermist, en ik wist verder ook niet hoe of wat. 

Zijn er meer verdachten geweest?

De buurvrouw van Pim zag op de dag van zijn vermissing, net voordat hij zijn vermeende afspraak had, andere mensen achter zijn auto stoppen en in zijn auto en naar zijn flat kijken. Via het tv programma Opsporing Verzocht heeft men geprobeerd deze mensen te achterhalen, maar nadat ik was aangehouden, heeft men hier geen aandacht meer aan besteed. De buurvrouw gaf een beschrijving van die mensen bij Pims auto. Daar leek ik helemaal niet op.

De politie achterhaalde de getuige die de man zag die naar Pim Overzier belde op de avond van 3 december 2001. Een getuige zag de man, meer dan een kwartier, bellen en kon hem goed beschrijven: het was een Marokkaan van 35 jaar. De man leek dus in niets op mij. Toch moet ik volgens de rechters die man geweest zijn. 

Op dag van Pims vermissing zag een getuige een auto vastzitten in de modder op een afgelegen plek in de Flevopolder, bij de plek waar later zijn graf gevonden is. Zij heeft die auto losgetrokken. Ook hier oordeelde de rechter dat ik die man moet zijn geweest. De getuige gaf een beschrijving van de man, waarop ik beslist niet lijk. In de fotoconfrontatie van 10 foto’s wees zij niet mij aan, maar een andere man. Die man leek volgens haar voor 90% op de man die zij daar zag.

Dat betekent dat er drie getuigen zijn die een andere man hebben waargenomen. Al deze getuigenverklaringen werden door de rechters genegeerd. Ik zou en moest die man zijn, ook al leek ik daar totaal niet op. 

Een hoop verklaringen wezen wel degelijk op mijn onschuld, maar omdat ik in de bedachte constructie wel de dader “moest” zijn, is er niet gekeken naar de andere mogelijke scenario’s. 

Wat doet het met je om onterecht veroordeeld te zijn? 

Ik kan me geen groter onrecht voorstellen dan dit. Het blijft ingrijpend en het is altijd aanwezig; ook omdat ik ermee bezig moet zijn om eerherstel te krijgen. Dit vraagt veel van mezelf. Toch ben ik in staat om er mee te leven en zit het mijn geluksgevoel niet in de weg. Mijn moeder en zoon hebben het er moeilijk mee gehad. Aan alle kanten zijn er mensen die geleden hebben onder de uitspraak. Mijn moeder was ziek en kon niet op bezoek komen, gelukkig mocht ik om de 3 maanden haar bezoeken. Voor mijn zoon was het heel zwaar om naar de gevangenis te komen. Ik begrijp dat mijn zussen het er moeilijk mee hebben. Het is jammer dat we geen contact meer hebben. Vrienden die geen contact meer wilden, dat waren er maar een paar. 

Hoe overleef je in de gevangenis als je onterecht vastzit? 

Ik moest alles doen om mijn eigenwaarde te behouden, want daar wordt continue een aanslag op gepleegd. Ik werd bijvoorbeeld in een isoleercel gestopt omdat ik “niet meewerkte” aan een urinecontrole, terwijl ik simpelweg niet kon urineren op het moment dat zij wilden. Dat had vooral met mijn gezondheid te maken. Ik heb hard mijn best gedaan om te mogen beschikken over een computer om aan mijn strafzaak te kunnen werken. Na veel afwijzingen door de directeur en de klachtencommissie van de inrichting, heb ik het uiteindelijk bij de rechtbank toch voor elkaar gekregen. Er werd me vaker verweten dat ik alles naar mijn hand wilde zetten. Je hebt als gedetineerde nauwelijks rechten. Opkomen voor mezelf was nodig om het voor mezelf leefbaar te maken. 

Ik dacht mee met mijn advocaat over hoe we mijn onschuld konden bewijzen. Daar heb ik veel energie in gestopt. Al met al was het voor mij geen grote overgang toen ik vrij kwam, omdat ik altijd met één been in de maatschappij was blijven staan. 

Met medegedetineerden kon ik goed overweg, we voetbalden bijvoorbeeld samen. Ik hielp hen met het lezen en schrijven van juridische en andere stukken. In ruil daarvoor hielden zij de telefoon voor mij vrij zodat ik kon bellen. Dat heeft het leven in de gevangenis voor mij stukken makkelijker gemaakt. Dit alles hielp mij mijn mede menselijkheid en waardigheid te behouden.

Al die jaren deed ik mijn best om niet te vervreemden van de buitenwereld en niet te hospitaliseren. Ik las de krant, keek naar het nieuws, schreef veel brieven en probeerde zo veel mogelijk te bellen. En ik heb natuurlijk Justine ontmoet die als vrijwilligster mij kwam bezoeken. Zij gaf mij het gevoel dat het leven zin heeft.

Hoe was het om vrij te komen en eindelijk bij elkaar te kunnen zijn? 

Het is heel fijn dat het kan en het blijkt ook dat het werkt tussen ons. 

Justine: Henk is geen ander mens gebleken dan hoe ik hem tijdens zijn detentie leerde kennen. We verlangden ernaar om samen te kunnen leven en het was ook spannend. We zijn gelukkig met elkaar. 

Henk vervolgt: Toen we hier kwamen wonen heb ik de buren geïnformeerd. Het voelt beter dan mijn geschiedenis te verbergen; open zijn brengt ons veel. Veel mensen die onterecht veroordeeld zijn, verbergen hun ervaring en leven ermee in de anonimiteit. Ik heb altijd gezegd: “Ik ga het niet van de daken schreeuwen, maar ik ga het ook niet verstoppen”.

Een vraag voor Justine: Waarom heb je het boek Voorbij Schuld en Onschuld geschreven? 

Schrijven is voor mij een vorm van verwerken. Dus ik schreef het om mezelf houvast te geven. Ik heb het boek ook geschreven om te laten zien hoe het is om in Nederland in de gevangenis te zitten; van je vrijheid beroofd te zijn. En hoe Henk het voor elkaar kreeg innerlijk een vrij mens te blijven. Het is ook ons liefdesverhaal, hoe wij door dik en dun steun aan elkaar hadden. Wat ik heel graag wilde laten zien is hoe wij Geweldloze Communicatie inzetten om ons steeds weer in te leven in alles en iedereen. Dat hielp ons voorbij het oordeel te denken; voorbij schuld en onschuld. 

Henk Haalboom en zijn partner Justine Mol, die een boek over de zaak-Overzier heeft geschreven.
Henk Haalboom en zijn partner Justine Mol,
© Freddy Schinkel

Hoe moet het nu verder met de zaak? 

Als je in Nederland eenmaal bent veroordeeld en al dan niet je straf hebt uitgezeten dan is bijna onmogelijk om de gerechtelijke dwaling aan het licht te brengen. Dan heb je mensen nodig om de zaak weer in beweging te krijgen. Advocaat Geert Jan Knoops helpt mij hierbij. Het gaat mij erom dat duidelijk wordt dat er geen sprake is geweest van een moord, maar van een natuurlijk overlijden. Daarmee wordt dan meteen duidelijk dat ik geen moord heb gepleegd. Alles wat Knoops aan nieuwe ontlastende feiten aandraagt wordt door justitie weggewuifd. Mijn advocaat steunt mij pro-deo. Er is wel geld nodig om wetenschappelijk onderzoek te kunnen laten doen. Onderzoeken die al zijn gedaan moeten we nu verder verdiepen, zodat we met degelijk nieuw onderzoek naar de Hoge Raad kunnen stappen om eerherstel te bewerkstelligen. 

Hoe zien jullie de toekomst voor je? 

Natuurlijk blijft het een groot drama in een mensenleven als je onschuldig wordt veroordeeld en meer dan 12 jaar in de gevangenis moet doorbrengen, omdat rechters hun werk niet goed hebben gedaan. Dat onrecht is bijna iedere dag voelbaar. Toch beseffen we goed dat iedereen een rugzakje heeft met ingrijpende en pijnlijke gebeurtenissen. Het gaat erom dat je een manier vindt om daarmee te leven. Ondanks alles hebben we reden om blij en dankbaar te zijn. Wij hebben hard gewerkt om onszelf te blijven. We hebben onze lichtheid en humor niet laten afpakken. Nu zijn we nog tamelijk gezond. We zeilen graag en hebben een boot. We houden ons fit door te sporten. Ook zijn we graag kunstzinnig bezig en houden van lekker eten. We zijn betrokken bij wat er gebeurt in de wereld. Lezen, filosoferen en mensen ontmoeten daar genieten we van. We zijn blij met onze kinderen en kleinkinderen.

Wat wij belangrijk vinden voor de toekomst is dat deze dwaling en andere dwalingen aan het licht komen. Dat we als maatschappij hiervan leren en dat het rechtssysteem haar fouten onderkent. Door te blijven volhouden dat er geen fouten gemaakt worden, houden we ons als maatschappij blind voor het groot aantal mensen dat onterecht veroordeeld wordt. 

Op de website onschuldiggevangen.nl wordt uitgebreid aandacht besteed aan alle aspecten van de veroordeling van Henk Haalboom

Share and Enjoy !

0Shares
0 0 0
Advertisements

Leave a Reply