Hema de chocoladebol en de Moorkop-maffia

In 2014 paste HEMA naar aanleiding van de (Zwarte) Piet Discussie, destijds het assortiment en de verpakkingen aan. En daar bleef het niet bij, de marketingafdeling van HEMA schroomt niet om aanpassingen te maken voor een inclusiever assortiment. Mocht het je op de een of andere manier ontgaan zijn de Moorkop wordt dus de Chocoladebol. Want “HEMA is voor iedereen en wij willen niemand voor het hoofd stoten. Daarom hebben wij nu gekozen voor een neutralere benaming voor hetzelfde product”, aldus de woordvoerder.

Tijden veranderen en daarmee ook de mensen en onze cultuur. In de jaren 90 waren woorden Moorkop, Zwarte Piet en Negerzoen voor een grote groep mensen heel gewoon. Door de jaren heen is duidelijk geworden dat niet iedereen zich prettig voelt bij namen of concepten uit periodes waarin vrijheid en mensenrechten ver te zoeken waren.

Anno 2020 is de samenstelling van onze samenleving niet meer hetzelfde als in de jaren 70-80 en dat betekend simpelweg dat er met meer mensen rekening gehouden moet worden om inclusief te blijven (dus ook als merk). Grote winkelketens zoals HEMA die er voor iedereen zijn hebben dit maar al te goed begrepen. Maar het begon bij een kleine bakkerswinkel in Monster (vlakbij Den Haag) waar de doodsbedreigingen binnenkwamen nadat de eigenaar de Moorkop tot Chocoladebol had omgedoopt. Verandering gaat zoals gewoonlijk gepaard met verzet, maar de vorm die het aanneemt is buitensporig.

Hema is van iedereen!

De meeste mensen vinden dergelijke veranderingen prima, waar zouden zij zich druk om maken? Het gebakje en de smaak blijven hetzelfde, alleen de naam ondergaat een wijziging zodat het beter past bij deze tijd.

Toch uitten sommige mensen het gevoel dat ze iets wordt afgenomen. Daarnaast vragen zij zich af wat er racistisch aan is. Er wordt op Twitter gegooid met totaal irrelevante productnamen zoals bruine suiker en blanke vla. Nou zou je denken dat we allemaal wel begrijpen wat er anders aan is, maar dat blijkt dus niet het geval. Zelfs Wilders kon het niet laten om zich op social media uit te laten over, naar zijn mening onnodige, naamsveranderingen. Van de post van PVV Rotterdam was ik even stil en ik kan er tot op dit moment nog steeds geen touw aan vastknopen.

Ja, na Piet en de Buys Zoen nu ook de Chocoladebol!

Er staat de laatste jaren wel meer ter discussie en dit is dan ook niet de eerste keer dat merken en daarbij ook rechtse politici erop inhaken. In de afgelopen jaren kreeg pretpark de Efteling kritiek over zich heen wegens de racistische kinderattractie Carnaval Festival (Je weet wel die ene met die racistische poppen). De reactie van VVD kamerlid Suzanne Otter daarop was om haar gezin zoals ze in de caption schreef “blanke vla met een negerzoen” voor te schotelen “uit solidariteit”. Dit terwijl de firma Buys altijd heeft ontkend de Buys Zoen te hebben hernoemd vanwege de controverse over de oude naam.

De firma Buys is niet de enige die wel de verandering doorvoert maar verder niet de discussie aan wilt gaan. Dankzij deze rare link die VVD lid Otter legt dwaal ik nog even af.

De Efteling gaf in 2019 aan dat het om een opknapbeurt zou gaan (Hoogtijd na 35 jaar) en liet het daarbij zitten. Best wel slapjes als het mij vraagt.

Volgens Hans Siebers, hoogleraar culturele diversiteit bij Tilburg University, ontbreekt het aan een fatsoenlijk gesprek tussen voor- en tegenstanders. Beter was het geweest als de Efteling aan de bezoekers zou proberen uit te leggen waarom de poppen toentertijd in die vorm in het park werden gezet, vindt hij. Maar ik ben genoeg afgedwaald, terug naar de chocladebol..

De Chocoladebol (aka de Moorkop)

Het woord Moorkop – voor het eerst in 1921 gesignaleerd – verwijst naar de Moren. Moor komt van het Latijnse woord maurus en is te herleiden naar de inwoners van Mauritanië, een buurland van Algerije en Mali. Later werd het algemener gebruikt voor Noord-Afrikanen. Ook stond het symbool voor mensen met een donkere huid. De Moorkop is wel degelijk een racistische naam, aldus Vivien Waszink, neerlandicus en taalkundige van het Instituut voor de Nederlandse taal in Leiden.

Als je dan een (h)eerlijk product verkoopt met een nare bijsmaak vanwege de naam is het commercieel en ethisch/sociaal gezien een logische stap. Bedrijven zoals HEMA zijn er voor iedereen. Daarom maakte het bedrijf in 2018 bekend dat het de ‘HEMA Foundation’ lanceerde. Een onafhankelijke stichting die zich hard maakt voor een inclusievere samenleving, en dat laat het bedrijf zelf ook consistent vanuit de marketingafdeling zien.

Nog belangrijker is dat we ons allemaal realiseren dat wij de taal een positieve lading zullen moeten geven. Want in de verkeerde context is het woord Chocoladebol ineens ook niet zo onschuldig.

Loko Cartoons

Advertisements

Leave a Reply